•  
  •  

Reanimatie volwassene

Verantwoording algemeen

Algemeen

VLPA

In de praktijk is niet altijd duidelijk wat de oorzaak is van een circulatiestilstand. Gebruik klinisch redeneren om een beslissing te maken welke aanpak het meest aangewezen is, op basis van de bevindingen. Als er twijfel blijft bestaan over de oorzaak, volg dan het reanimatieprotocol waarbij hypoxie, hypovolemie, spanningspneumothorax en tamponade vroegtijdig aandacht krijgen als mogelijk reversibele oorzaken.

Eerste 10 minuten

De eerste 10 minuten van de reanimatie ligt de focus op het geven van thoraxcompressies, beademing met zuurstof, defibrillatie, behandeling van de oorzaak van de circulatiestilstand en medicatietoediening. Coach overige (burger)hulpverleners die manuele thoraxcompressies uitvoeren. Als na 10 minuten reanimatie nog geen herstel van de spontane circulatie is opgetreden, moet overwogen om te vervoeren naar een centrum met adequate opvang. 
Argumenten voor vervoer zijn met name een persisterend schokbaar ritme (VF/VT), reversibele oorzaken waarbij initiële behandeling onvoldoende effect heeft en andere omstandigheden die aanvullende behandeling vereisen. De afweging gaat over de potentiële winst van de diagnostische en therapeutische mogelijkheden van het ontvangende ziekenhuis tegenover nadelen van vervoeren zoals verlies aan kwaliteit van de reanimatie tijdens het vervoer. Als er geen reden is om na 10 minuten te vervoeren, continueer dan de reanimatie tot 20 minuten.

Herstel spontane circulatie

Bij vermoeden herstel spontane circulatie tijdens thoraxcompressies wordt het tweeminutenblok in principe afgemaakt, tenzij patiënt overtuigende tekenen van leven vertoont. Tekenen van leven zijn, vooral in combinatie:
• spontane, regelmatige, en adequate ademhaling,
• lokaliserende bewegingen van de patiënt,
• openen van de ogen,
• significante stijging van het EtCO2.

Ritmecheck: start met voelen naar pulsaties, thoraxcompressies voortzetten, defibrillator opladen, overweeg laten meelopen van printer, stop compressies maximaal 5 seconden, beoordeel pulsaties.

Bij 20 minuten

Als dan nog geen ROSC is opgetreden, overweeg dan om alsnog te vervoeren, de reanimatie ter plaatse te continueren of te staken. Argumenten om een reanimatie na 20 minuten te staken zijn een niet-schokbaar ritme (PEA of asystolie) als eerste ritme, persisterend niet-schokbaar ritme gedurende de reanimatie, de reversibele oorzaken van een circulatiestilstand zijn gecorrigeerd, behandeld of uitgesloten. 
 

 

 

 

AED en opladen defibrillator

Aangezien in Nederland in de meerderheid van de reanimaties al een AED is aangesloten voor aankomst van de ambulance, kan men overwegen om een defibrillator initieel standaard op te laten laden met het maximale vermogen. Zo is de kans op een onterecht lage energie hoeveelheid kleiner, als een standaard initieel energieniveau van 150-200 J niet aangepast wordt als er een AED geplaatst is. Als er geen defibrillatie gegeven is voor aankomst van de ambulance dient het energieniveau aangepast te worden. Als dit echter niet gebeurd, zijn de nadelen van een onterecht hogere defibrillatie dusdanig klein dat dit niet opweegt tegen de voordelen van het standaard opladen met maximale energie. 

Nazorg

Heb oog voor nazorg, voor familie, omstanders en burgerhulpverleners na het staken van reanimatie. Wijs op beschikbare systemen om naderhand met elkaar in contact te kunnen komen.

Expert opinion

In de NRR Richtlijnen 'Reanimatie in Nederland 2025' is bij de specialistische reanimatie van volwassenen het staken van reanimatie toegelicht. Hierbij komen zowel ‘medisch zinloos handelen’ als ‘hoe om te gaan met overtuigende aanwijzingen dat het continueren van de reanimatie niet in lijn is met de wensen, waarden of belang van de patiënt’ aan bod. De NRR richtlijnen gaan daarbij niet in op de specifieke setting van de ambulancezorg. Dit maakt dat de tekst uit de NRR richtlijnen niet letterlijk is overgenomen in het LPA-HC.

Met de huidige tekst in het protocol Reanimatie volwassene, de TLPA en VLPA (bij de verdieping) stelt de protocollencommissie kaders voor de ambulancesetting.

Bronnen

V&A

Tijdens reanimatie van een patiënt met een PEA kun je transcutaan pacen starten bij een bradycardie. Doe je dat altijd in die situatie?

Nee. Je gaat alleen transcutaan pacen bij een hartritme waarbij dit zinvol is, zoals een 3e graads AV blok.

Versie 11 september 2023

Is het toepassen van de drie-schok strategie ook bedoeld voor de situatie waarbij na het ontstaan van ROSC opnieuw een circulatie-arrest ontstaat op basis van (nogmaals) VF/VT? 

Ja. Bij het ontstaan van een witnessed arrest waarbij de patient aan de monitor/defibrillator ligt mag direct de drie-schok strategie gebruikt worden. Ook als het een re-arrest betreft.

De Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) heeft hierover in een mailwisseling met de protocollencommissie aangegeven dat dit inderdaad een logisch gevolg is van de gedachte achter de drie-schok strategie. Er zijn geen specifieke onderzoeken die dit ondersteunen of tegenspreken.

Versie 27 juli 2023

Verdieping

Medisch zinloos handelen

Een medische behandeling moet altijd gerechtvaardigd kunnen worden. Die rechtvaardiging moet liggen in een bepaald belang voor de patiënt. Als een behandeling niet (meer) in het belang is van de patiënt, is sprake van medisch zinloos handelen. Medisch zinloos handelen is niet toegestaan.
Om te beoordelen of sprake is van medisch zinloos handelen kun je in de eerste plaats kijken naar de effectiviteit van de behandeling: in hoeverre heeft de behandeling een positief effect op de onderliggende aandoening?
Ten tweede kun je kijken naar de proportionaliteit: in hoeverre staat de zwaarte van de behandeling in een redelijke verhouding tot het doel dat je ermee kunt behalen?
En ten derde kun je kijken naar de vraag of de patiënt door de behandeling al dan niet een minimumniveau van functioneren kan bereiken. Als een patiënt bijvoorbeeld onomkeerbaar in coma ligt, is de kans dat dit niveau bereikt wordt vaak klein. In dat geval kan sprake zijn van medisch zinloos handelen.
Of een interventie medisch zinvol of zinloos is, is aan de arts om te beoordelen. Vaak is er echter sprake van een grijs gebied, waarin er discussie met de patiënt of diens familie kan ontstaan over de vraag of sprake is van medisch zinloos handelen. Bron: Medisch zinloos handelen | KNMG; opgehaald op 24 maart 2026

ERC Guideliners 2025

ERC-Guidelines 2025

Hart4all

Hart4ALL is een initiatief waarbij burgerhulpverleners die zijn ingezet bij een reanimatie nadien in contact kunnen komen met de patiënt of nabestaanden, indien deze hier mee instemmen. Het is een keuze van RAV's om zich al dan niet aan te sluiten bij de stichting Hart4ALL. Aangesloten RAV's beschikken over Hart4ALL-pakketten, waarin 5 clickbandjes zitten met een unieke code. Bij een reanimatie krijgt de patiënt zo’n clickbandje om pols of enkel geslagen en de overige bandjes worden uitgereikt aan de burgerhulpverlener(s). Bij een thuissituatie krijgt de familie van de patiënt ook een clickbandje. Met deze unieke code kunnen de burgerhulpverlener(s) en de patiënt of de familie zich desgewenst aanmelden. Meer informatie: https://hart4all.nl/ 

Naar index